Een mooi voorbeeld van een 'huwelijksijzer' zoals die tussen 1720 en 1910 werden gebruikt in Lattrop, Breklenkamp en het buitengebied rond Nordhorn.
Een mooi voorbeeld van een 'huwelijksijzer' zoals die tussen 1720 en 1910 werden gebruikt in Lattrop, Breklenkamp en het buitengebied rond Nordhorn. (Foto: )

Verzamelaar op zoek naar Lattropse 'huwelijksijzers'

Noordoost-Twente blijkt een bijzondere traditie wat wafelijzers betreft te hebben, ontdekte Peter Paul Geelen uit Dieren (Gld). De ijzers werden vroeger in onze regio namelijk voorzien van naam of een afbeelding. Geelen is verzamelaar en stuitte eigenlijk bij toeval op de bijzondere ijzers. "Eerst dacht ik dat het een regionale traditie was, maar het bleek om een héél lokaal gebruik te gaan, want al die ijzers komen uit Lattrop, Breklenkamp en de boerderijen rondom Nordhorn. Als u zo'n ijzer in uw bezit heeft, wilt u er dan een foto van sturen?"

NOTwente – Geelen struint dagelijks Marktplaats af, op zoek naar bijzondere wafelijzers. "Mijn vader is ooit met deze verzameling begonnen en ik zet het voort. Ik heb nu een kleine collectie, maar ben heel benieuwd of er nog meer van die mooie exemplaren zijn."
Het gaat dus om wafelijzers uit Noordoost-Twente en de Grafschaft Bentheim. Geelen: "Alleen in deze regio namelijk werden op de wafelijzers persoonsnamen en een jaartal aangebracht. Vaak is er ook een afbeelding van een paard en wagen, soms een Christelijke tekst. Nergens anders in Nederland of Duitsland werd dit consequent gedaan."

Boerentraditie

Door de namen en de jaartallen kan Geelen precies achterhalen waar de ijzers vandaan kwamen. "Zonder uitzondering komen de wafelijzers van de boerenerven uit de omgeving van Nordhorn. Een scherpe grens tussen Nederland en Duitsland was er nog niet. Dat het een echte boerentraditie betreft, blijkt eruit dat er uit Nordhorn zelf geen wafelijzers bekend zijn met paard en wagen, de meer 'stadse' ijzers uit dezelfde periode zijn vaak wat eleganter gemaakt. Vaak staan de namen van een echtpaar op het ijzer, soms ook van twee broers en dergelijke."

Knieperkes

De wafelijzers werden (en worden) gebruikt om met oud en nieuw wafeltjes te bakken. "Het was een wijd verbreid gebruik om elkaar rond de jaarwisseling te bezoeken. De ijzers werden dan tevoorschijn gehaald, men at de wafels en dronk een borrel. De voorstelling met paard en wagen is een verwijzing naar het huwelijk, met oud en nieuw werden vele boerenzonen en –dochters tijdens de wederzijdse bezoekjes aan elkaar gekoppeld."

Wijd verbreide traditie?

In totaal zijn er ongeveer dertig ijzers met een vergelijkbare voorstelling bekend, allemaal uit de periode tussen 1720 en 1910. "Maar ongetwijfeld zijn er nog veel meer wafelijzers. Misschien heeft u er zelf wel een, of kent u iemand met een huwelijksijzer. Als u dan een foto wilt maken en deze toestuurt, helpt u het onderzoek enorm. Het doel van het onderzoek is om meer kennis te verwerven en om dit te publiceren. Alle hulp is van harte welkom, omgekeerd helpen we u ook graag met het beschrijven en duiden van de wafelijzers."

Geelen wil graag weten hoe wijd verbreid de traditie was, of er verschillen tussen buurtschappen verbonden en hoe de traditie door de tijd veranderde. Had iedereen op de boerderij z'n eigen wafelijzer? Hadden alleen de hofeigenaren wafelijzers? Had het iets met status te maken?

Schoenzolen

Het bekendste wafelijzer bevindt zich in Tierpark Nordhorn; dat wordt elk jaar gebruikt voor het traditionele 'Schuhsohlen backen'. "Ik heb al contact gehad met de dierentuin en onlangs een bezoek aan de omgeving gebracht. Het is er prachtig. Het lijkt me leuk om met oud en nieuw terug te komen voor knieperkes, gebakken met zo'n bijzonder wafelijzer!"

Foto sturen

Heeft u een dergelijk wafelijzer in bezit? Geelen ontvangt er graag een foto van via e-mail peterpaul344@hotmail.com of telefoon 06 44786011.


Meer berichten